Blogger Widgets

Κυριακή, 25 Σεπτεμβρίου 2016

Εικονομαχία

Εικονομάχοι καλύπτουν την εικόνα του Χριστού με ασβέστη. 
Ψαλτήρι Χλουντόφ (περί το 830). Μόσχα, Ιστορικό Μουσείο


α. Συνθήκες εκδήλωσης της Εικονομαχίας

o   πρωτεργάτες οι Ίσαυροι Λέων ο Γ’ και Κωνσταντίνος ο Ε’
o   αίτια
ανεικονικές αντιλήψεις των κατοίκων των ανατολικών επαρχιών
υπερβολές στη λατρεία
o   η λήψη μέτρων επιβεβλημένη από τα προβλήματα του Βυζαντίου (επιθέσεις Αράβων, οι Σλάβοι κατέκλυσαν τη Βαλκανική μετά από επιθέσεις των Βουλγάρων)
o   απόλυτη εξάρτηση από τους θεματικούς στρατούς (ανεικονικές αντιλήψεις)

β. Έναρξη της Εικονομαχίας

o   αφορμή η έκρηξη του ηφαιστείου της Σαντορίνης (θεϊκή οργή)
o   726, επίθεση Λέοντα Γ’ κατά των εικόνων
o   απομάκρυνση της εικόνας του Χριστού από τη Χαλκή Πύλη
o   αντίδραση κατά της εικονομαχίας στο θέμα της Ελλάδας, ήττα του θεματικού στόλου
o   730, εικονομαχικό διάταγμα : διώξεις, καταστροφή εικόνων, βασανιστήρια, εξορίες, δήμευση περιουσιών
o   αντίδραση της Ρώμης, στροφή στους Φράγκους

γ. Κορύφωση Εικονομαχίας

o   κορύφωση επί Κωνσταντίνου του Ε΄
o   εκστρατεία κατά των μοναστηριών
o   Σύνοδος Ιέρειας 754, καταδίκη των εικόνων
o   787, Ζ’ Οικουμενική Σύνοδος, καταδίκη της Εικονομαχίας

δ. Αναζωπύρωση της Εικονομαχίας

o   Λέων Ε’, Θεόφιλος
o   Σύνοδος 843, αποκατάσταση των εικόνων

Η Κυριακή της Ορθοδοξίας ως θέμα της λαϊκής βυζαντινής εικονογραφίας

δικτυογραφία

Σάββατο, 24 Σεπτεμβρίου 2016

"του γιοφυριού της Άρτας", λογοτεχνία γ' γυμνασίου

υλικό και παρουσιάσεις από την ημερίδα για τους σχολικούς συμβούλους φιλολόγων (ΙΕΠ)

Πέμπτη, 22 Σεπτεμβρίου 2016

Διδώ Σωτηρίου, Οι νεκροί περιμένουν


Οι πρώτες μέρες μας στη Σμύρνη είχαν κέφι και συγκινήσεις. Γυρίζαμε εδώ κι εκεί σαν περιηγητές και γεμίζαμε τα μάτια και την ψυχή μας νέα θεάματα, και νέες εντυπώσεις, με την άπληστη διάθεση που έχει κανείς για το καινούργιο, το φευγαλέο και το προσωρινό. Η μεγάλη πολιτεία με τα άγνωστα σπίτια, τον άγνωστο κόσμο, την άγνωστη ρυμοτομία, τις άγνωστες εκπλήξεις, μας κρατούσε σε συνεχή έξαψη. Στο Αϊντίνι ήξερες τον καθένα με το όνομά του και τα προβλήματά του. Ήξερες πού πηγαίνει, όταν βγαίνει την τάδε ώρα, τί λέει όταν συναντιέται μ’ έναν άλλον, πού και πώς διασκεδάζει, γιατί τρέχει και ιδρωκοπάει, γιατί παντρεύεται και από τί πεθαίνει.
Εδώ, το καινούργιο βιβλίο με τις ζωηρές εικόνες δεν τελείωνε εύκολα και τα ερωτηματικά ήταν πολλά κι οι γρίφοι σου ζητούσανε μια κάποια λύση, έστω και φανταστική. Δε μας ξέρανε εδώ οι πολλοί άνθρωποι και δεν τους ξέραμε ούτε εμείς, κι έτσι νιώθαμε τόση ελευθερία. Το Και, το Παραλλέλι, η Μπελλαβίστα, οι Βερχανέδες, οι Μεγάλες Ταβέρνες, το Μπουλβάρ – Αλιότι, ο Κουλές, τα Τράσα, η Άγια-Φωτεινή, η Άγια Κατερίνα, τα βαποράκια του Κορδελιού, το τραμ της προκυμαίας που τόσερναν άλογα, τα κατάμεστα με εύθυμο κόσμο κέντρα, οι πουλητάδες των γιασεμιών, τα μονά-ζυγά φιστίκια, τα «Πολιτάκια» με τα σαντούρια, οι πεταχτές γυναίκες, όλα, έμοιαζαν σαν εύθυμες, χτυπητές κορδέλες, που έπλεκαν ένα χαρωπό γαϊτανάκι. Και μέσα σ’ αυτά η μητέρα να μπαινοβγαίνει μαζί μας στα καταστήματα και ν’ αγοράζει τη χαρά του περιττού μέσα σε μεγάλα και μικρά πακέτα.
Κάθε μεσημέρι μας περίμενε ο πατέρας στο «Καφέ ντε Παρί» κι όλο και φτάναμε καθυστερημένες, φορτωμένες σαν Αη-Βασίληδες.
—Σα λίγα ψωνίσατε, βρε παιδιά, μας έλεγε ειρωνικά. Δεν είχαν άλλα τα μαγαζιά;
Τότε η μαμά περνούσε χαδιάρικα το μπράτσο της στο δικό του και του μετάδινε ευθύς το κέφι και τις εντυπώσεις της.
—Τι να σου πω, Βασιλάκη. Δεν τη χορταίνω τη Σμύρνη! Τη βρίσκω ολοένα πιο νέα και πιο ελκυστική.
—Κι όμως —απαντούσε ο πατέρας— πέρασαν οι άνθρωποι εδώ πείνα στον αποκλεισμό, που εμείς, εκεί κάτω, ούτε στον ύπνο μας δεν την είδαμε.
—Ωστόσο να, που δεν τους άφησε ίχνη. Όπως στα παιδιά μας, που πριν στεγνώσουν τα δάκρυά τους, ξεσπάει το γέλιο τους. Εγώ, αν ήθελα να την περιγράψω, θα την έλεγα πολιτεία του παιχνιδιού και της χαράς, ανάλαφρη και χαδιάρα σαν τις γυναίκες της. Μια ζεστή αγκαλιά ανοιχτή, που σε σφίγγει λιγωτικά.
Ο πατέρας χαμογελούσε ευχαριστημένος, δεν έπαυε όμως και να πειράζει τη μητέρα.
—Κρύψε τις εντυπώσεις σου, για τους φιλολογούντες νεαρούς των «ζουρ-φιξ*» σου…

*προκαθορισμένη ημέρα δεξιώσεων ή συναντήσεων



Τρίτη, 20 Σεπτεμβρίου 2016

θάρρος...


"Είκοσι χρόνια από τώρα θα είσαι πιο απογοητευμένος 
για τα πράγματα που δεν έκανες 
παρά για τα πράγματα που έκανες. 
Γι’ αυτό, λύσε τους κάβους. 
Σαλπάρισε μακριά από το σίγουρο λιμάνι. 
Εξερεύνησε, ονειρέψου, ανακάλυψε".

Mark Twain, 1835-1910, Αμερικανός συγγραφέας



Δευτέρα, 19 Σεπτεμβρίου 2016

λογοτεχνία γ' γυμνασίου, δημοτικά νανουρίσματα

"Κάμε, Χριστέ τσαι Παναγιά, τσαι θρέψε το παιδί μου,

να μεγαλώσει να θραφή, καλό παιδί να γίνη".

νανούρισμα Χίου




φύλλο εργασίας

Να μου το πάρεις ύπνε μου

1.       Να παρουσιάσετε το περιεχόμενου του τραγουδιού περιληπτικά.
2.      Να χωρίσετε σε ενότητες το τραγούδι ανάλογα με τους πλαγιότιτλους που σας δίνονται : επίκληση της μητέρας στον Ύπνο, οι φύλακες του βρέφους, ο διάλογος του Βοριά με τη μητέρα του.
3.      Ποιους φύλακες ζητάει η μητέρα του παιδιού και γιατί (τι συμβολίζουν); Ποια ήταν η στάση του καθενός;
4.      Γιατί ο Βοριάς παρουσιάζεται σαν ζωηρό αγόρι; Ποια στοιχεία του χαρακτήρα του προβάλλονται;
5.      Πώς φαίνεται η αρχοντική γενιά του παιδιού στο τραγούδι;
6.      Να εντοπίσετε στο τραγούδι : προσωποποιήσεις, τον συμβολικό αριθμό 3 (τρία), δραματικός ενεστώτας, άστοχα ερωτήματα, υπερβολή, νόμος των τριών, σχήμα αδυνάτου, αφήγηση, παραμυθικό στοιχείο.

Κοιμήσου αστρί

1.       Να παρουσιάσετε το περιεχόμενου του τραγουδιού περιληπτικά.
2.      Με ποιες φράσεις προβάλλεται η ομορφιά της κόρης;
3.      Γιατί γίνεται αναφορά στην Πόλη και τη Βενετιά;
4.      Ποια είναι τα προικιά της κόρης;
5.      Η μητέρα κάνει δύο ευχές για την κόρη της. Ποιες είναι αυτές και γιατί;
6.      Πώς φαίνεται η αρχοντική γενιά του παιδιού στο τραγούδι;
7.      Να εντοπίσετε στο τραγούδι : μετωνυμίες, υπερβολή, νόμος των τριών, τον συμβολικό αριθμό 3 (τρία).

Κοινές ερωτήσεις για τα νανουρίσματα

1.       Πώς φαίνεται το φύλο του παιδιού στα νανουρίσματα; Ποια είναι η διαφορά των δύο φύλων και ποιες αντιλήψεις (στερεότυπα) της εποχής απηχούν;
2.      Ποια στοιχεία τεχνικής του δημοτικού τραγουδιού εντοπίζετε στα δύο κείμενα.

Παράλληλα κείμενα 

Νανούρισμα (Μάνος Λοΐζος, Λευτέρης Παπαδόπουλος)

Θα κεντήσω πάνω στου αλόγου σου τη σέλα
με διαμαντόπετρες σωρό
του φεγγαριού το πήγαιν’ έλα
στο πελαγίσιο το νερό
Αγόρι μου, αγόρι μου
αγόρι μου να σε χαρώ
Θα κεντήσω στ’ ασημοπίστολα σου πλάι
της χελιδόνας το φτερό
κι έναν σταυρό να σε φιλάει
τις νύχτες που σε καρτερώ
Θα κεντήσω πάνω στο δίκοπό σου λάζο
το βλέμμα σου το καθαρό
αυτό το βλέμμα το γαλάζιο
που δε χορταίνω να θωρώ

Βλέφαρό μου (Νίκος Κυπουργός, Λίνα Νικολακοπούλου)

Έλα ύπνε, πάρ'το
σε μετάξι επάνω βάλ'το σιγά

Κι από μέλι γάλα
νά 'ν' του ονείρου του η σκάλα πλατιά

Βλέφαρό μου σκαλιστό
αχ! τυχερό μου
μη χαράζεις άστρο της αυγής
μη μου τρομάζεις


Νανούρισμα (Μίκης Θεοδωράκης, Κώστας Βίρβος)


Κοιμήσου αγγελούδι μου, παιδί μου νάνι νάνι
Να μεγαλώσεις γρήγορα, σαν τ’ αψηλό πλατάνι
Να γίνεις άντρας στο κορμί και στο μυαλό
Και να `σαι πάντα μεσ’ το δρόμο τον καλό
Κοιμήσου αγγελούδι μου γλυκά με το τραγούδι μου
Κοιμήσου περιστέρι μου να γίνεις σαν ατσάλι
Να γίνει κι η καρδούλα σου σαν του Χριστού μεγάλη
Για να μην πεις μεσ’ τη ζωή σου δεν μπορώ
κι αν πρέπει ακόμα να σηκώσεις και σταυρό

Εργασίες

1.       Να εντοπίσετε ομοιότητες και διαφορές με τα παράλληλα κείμενα που σας δίνονται.
2.      Να γράψετε ένα δικό σας νανούρισμα ή να δημιουργήσετε μια παρουσίαση/video με πίνακες ζωγραφικής με αντίστοιχο θέμα .




δικτυογραφία


























Σάββατο, 17 Σεπτεμβρίου 2016

Οι αραβικές κατακτήσεις και οι συνέπειές τους



α. Η αραβική εξάπλωση

o   εισβολή Αράβων σε χώρες της Εγγύς Ανατολής
o   Συρία, Μεσοποταμία, Περσία, Παλαιστίνη, Αίγυπτος, Βόρεια Αφρική, μέρος της Ισπανίας στα χέρια των Αράβων, αίτια των κατακτήσεων
o   αναχαίτιση των Αράβων στο Πουατιέ το 732 από τους Φράγκους

β. Ο πόλεμος στη θάλασσα και οι πολιορκίες της Κωνσταντινούπολης

o   άλωση της Κωνσταντίας (πρωτεύουσα της Κύπρου)
o   ανεπιτυχείς απόπειρες κατάκτησης της Κωνσταντινούπολης  (674 – 678, το 717) από τον χαλίφη Μωαβία
o   αίτια αποτυχίας : αποφασιστικότητα Βυζαντινών, χρήση του «υγρού πυρός»

γ. Οι αραβοβυζαντινές συγκρούσεις στη Μ. Ασία και την Ανατολική Μεσόγειο

o   μεταφορά των συγκρούσεων στη Μ. Ασία
o   κατάληψη Κρήτης και απόβαση στη Σικελία – αίτια
o   καταστροφή του Αμορίου, 838
o   συνέπειες των αραβικών κατακτήσεων
1.       συγκυριαρχία Αράβων και Βυζαντινών στη Μεσόγειο
2.      υποχώρηση των συνόρων στη γραμμή Κρήτη – Κύπρος – Λυκία / Κιλικία
3.      μείωση του πληθυσμού στις ακτές του Αιγαίου λόγω επιδρομών
4.      περιορισμός του εμπορίου και των αγροτικών δραστηριοτήτων

Ερωτήσεις

o   Ποια σημασία είχε για την Βυζαντινή Αυτοκρατορία η απώλεια της Αιγύπτου;
o   Ποιες περιοχές κατέκτησαν οι Άραβες μέχρι τα μέσα του 8ου αι.; (δείτε το χάρτη της ενότητας)


Απεικόνιση χρήσης του υγρού πυρός, στο χειρόγραφο Σκυλίτζη