5 Απίστευτα Πράγματα για το Πρώτο Sci-Fi Ταξίδι στο Φεγγάρι (από τον 2ο αιώνα μ.Χ.)
Το έργο εντάσσεται σε ένα ευρύτερο πλαίσιο λογοτεχνίας που εξερευνά την ύπαρξη νοημόνων όντων στο σύμπαν. Παρόλο που ο τίτλος του έργου είναι «Ἀληθὴς Ἱστορία», το περιεχόμενο είναι καθαρά προϊόν μυθοπλασίας, με τον συγγραφέα να προκαλεί στο τέλος τον αναγνώστη που δεν τον πιστεύει να επισκεφθεί ο ίδιος τη Σελήνη για να διαπιστώσει την αλήθεια των λόγων του.
Το έργο του Λουκιανού λειτουργεί σαν ένα παράθυρο στο απίθανο, όπου η πραγματικότητα της γης «καθρεφτίζεται» σε έναν κόσμο με περίεργους κατοίκους, θυμίζοντάς μας ότι η ανθρώπινη φαντασία δεν είχε ποτέ σύνορα, ακόμη και από την αρχαιότητα.
Η επιστημονική φαντασία σήμερα μας ταξιδεύει σε μακρινούς γαλαξίες, μας συστήνει εξωγήινους πολιτισμούς και εξερευνά τα όρια της τεχνολογίας. Τι θα λέγατε όμως αν μαθαίνατε ότι μία από τις πιο ευφάνταστες περιγραφές ενός ταξιδιού στο φεγγάρι γράφτηκε όχι τον 20ό, αλλά τον 2ο αιώνα μ.Χ.;
1. Τα Ανάποδα Πρότυπα Ομορφιάς: Όσο πιο Φαλακρός, τόσο πιο Όμορφος
Ξεχάστε ό,τι ξέρατε για την αισθητική. Στη Σελήνη του Λουκιανού, τα γήινα πρότυπα ομορφιάς ανατρέπονται πλήρως.
Αυτή η ευφυής ανατροπή δεν είναι απλώς μια περίεργη λεπτομέρεια. Αποτελεί μια καυστική σατιρική βολή στην ελληνορωμαϊκή εμμονή με την εξιδανικευμένη φυσική ομορφιά, διακωμωδώντας την ίδια την έννοια της πολιτισμικής ματαιοδοξίας.
2. Μία Ανατομία Βγαλμένη από Όνειρο: Ιδρώνουν Γάλα και Έχουν Ένα Δάχτυλο
Η βιολογία των Σεληνιτών είναι εξίσου αλλόκοτη, σχεδιασμένη για να προκαλεί και να διασκεδάζει.
Η πιο απίστευτη, όμως, φυσιολογική τους λειτουργία σχετίζεται με τον ιδρώτα. Η δημιουργική και παιχνιδιάρικη διάθεση του Λουκιανού εδώ ξεπερνά κάθε όριο, συνδυάζοντας το βιολογικά παράδοξο με μια σχεδόν σουρεαλιστική πρακτικότητα.
3. Τα Μάτια Είναι... Αποσπώμενα και Ανταλλάξιμα
Πολύ πριν η σύγχρονη επιστήμη ονειρευτεί τεχνητά μέλη ή προηγμένα προσθετικά, ο Λουκιανός είχε ήδη συλλάβει την ιδέα των εναλλάξιμων μελών. Οι Σεληνίτες, λοιπόν, έχουν αποσπώμενα μάτια: «Τοὺς δὲ ὀφθαλμοὺς περιαιρετοὺς ἔχουσι».
Αυτή η ιδιότητα έχει και πρακτική εφαρμογή. Αν κάποιος χάσει τα μάτια του, δεν υπάρχει πρόβλημα: μπορεί απλώς να δανειστεί ένα ζευγάρι από κάποιον άλλον για να δει. Οι πλούσιοι, μάλιστα, δεν επαφίενται στην τύχη, καθώς «πολλοὺς ἀποθέτους ἔχουσιν», δηλαδή έχουν πολλά εφεδρικά ζευγάρια ματιών αποθηκευμένα. Είναι μια πρόωρη σύλληψη της ιδέας των βιολογικών «ανταλλακτικών», που αποδεικνύει την απεριόριστη και προφητική φαντασία του συγγραφέα.
4. Η Αρχαία Τεχνολογία Παγκόσμιας Παρακολούθησης
Εδώ η φαντασία του Λουκιανού αγγίζει σχεδόν τα όρια της προφητείας. Περιγράφει δύο απίστευτες σεληνιακές «εγκαταστάσεις» που θυμίζουν έντονα τη σύγχρονη τεχνολογία. Η πρώτη είναι ένα πηγάδι («φρέαρ»). Όποιος κατέβει μέσα σε αυτό, μπορεί να «ἀκούει πάντων τῶν ἐν τῇ γῇ λεγομένων», να ακούει δηλαδή τα πάντα όσα λέγονται πάνω στη Γη. Η δεύτερη είναι ένας τεράστιος καθρέφτης («Κάτοπτρον μέγιστον») πάνω από το πηγάδι, όπου μπορεί κανείς να δει «πάσας μὲν πόλεις, πάντα δὲ ἔθνη».
Όμως, ο Λουκιανός δεν σταματά στην απλή τεχνολογική περιγραφή. Ανυψώνει την ιδέα του σε κάτι βαθιά ανθρώπινο με μια απρόσμενη, προσωπική εξομολόγηση: «Τότε καὶ τοὺς οἰκείους ἐγὼ ἐθεασάμην καί πᾶσαν τὴν πατρίδα, εἰ δὲ κἀκεῖνοι ἐμὲ ἑώρων, οὐκέτι ἔχω εἰπεῖν». (Τότε είδα τους δικούς μου και όλη την πατρίδα, αν όμως κι εκείνοι με έβλεπαν, αυτό δεν μπορώ να το πω). Αυτή η στιγμή μετατρέπει την εφεύρεση από ένα απλό εργαλείο παρακολούθησης σε μια πηγή βαθιάς νοσταλγίας, τονίζοντας το αίσθημα της σύνδεσης αλλά και της αμετάκλητης απομόνωσης του ταξιδιώτη.
5. Η Απόλυτη Ειρωνεία μιας «Αληθινής Ιστορίας»
Η μεγαλύτερη και πιο έξυπνη πτυχή του έργου βρίσκεται στον ίδιο του τον τίτλο. Ονομάζοντάς το «Αληθινή Ιστορία», ο Λουκιανός στην πραγματικότητα σατιρίζει τους ιστορικούς και τους περιηγητές της εποχής του, οι οποίοι συχνά παρουσίαζαν τις υπερβολικές και φανταστικές τους αφηγήσεις ως αδιαμφισβήτητα γεγονότα.
Στο τέλος του αποσπάσματος, αφού έχει περιγράψει όλα αυτά τα απίστευτα, κλείνει το μάτι στον αναγνώστη με μια αμίμητη πρόκληση, αφήνοντάς του την τελική ετυμηγορία:
Ὅστις δὲ ταῦτα μὴ πιστεύει οὕτως ἔχειν, ἂν ποτε καὶ αὐτὸς ἐκείσε ἀφίκηται, εἴσεται ὡς ἀληθῆ λέγω.
Με απλά λόγια: «Όποιος δεν πιστεύει ότι αυτά είναι έτσι, αν κάποτε φτάσει και ο ίδιος εκεί, θα καταλάβει ότι λέω την αλήθεια».
Η Φαντασία Δεν Έχει Σύνορα
Η ιδιοφυΐα του Λουκιανού δεν έγκειται απλώς στην επινόηση παράξενων κόσμων. Έγκειται στην πρωτοποριακή σύντηξη της φαντασίας, της παρωδίας και της φιλοσοφικής σάτιρας. Δεν φαντάστηκε απλώς εξωγήινους· τους χρησιμοποίησε ως καθρέφτη για να κριτικάρει την ανθρώπινη ανοησία, τις συμβάσεις και τη ματαιοδοξία. Με αυτόν τον τρόπο, εγκαινίασε μια τεχνική που θα γινόταν ακρογωνιαίος λίθος της επιστημονικής φαντασίας για τις επόμενες δύο χιλιετίες: τη χρήση του «Άλλου» για την κατανόηση του εαυτού μας.
Τι θα σκεφτόταν άραγε ο Λουκιανός για τις σημερινές μας ιστορίες επιστημονικής φαντασίας, και πόσα από τα «απίστευτα» που φανταζόμαστε σήμερα θα μοιάζουν προφητικά σε 2.000 χρόνια;
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου